Ethereum mất hơn 100 triệu USD tiền phí trong năm 2025, bị layer 2 Base “cướp”

Lợi nhuận từ mạng Layer-2 giảm mạnh

Mặc dù mạng lưới Ethereum tăng cường hiệu quả sử dụng, các bản nâng cấp kỹ thuật giúp giảm phí giao dịch lại dẫn đến giảm mạnh doanh thu trực tiếp cho mạng chính, khiến giá ETH và hoạt động thực tế không còn tương quan trực tiếp.

Một trong những yếu tố quan trọng là sự sụt giảm “thu nhập từ thuê” (rent) của các mạng Layer-2. Layer-2 là các giải pháp mở rộng, gom nhiều giao dịch lại để xử lý trên mainnet Ethereum, giúp tiết kiệm phí nhưng trước đây cũng là nguồn thu quan trọng cho mạng chính.

• Năm 2024, các mạng Layer-2 tạo ra tổng doanh thu 277 triệu USD, trong đó 113 triệu USD (41%) được trả cho Ethereum để xử lý dữ liệu và bảo vệ mạng.

• Năm 2025, tổng doanh thu Layer-2 giảm 53% xuống 129,17 triệu USD, chủ yếu do phí dành cho người dùng cuối giảm.

• Khoản thanh toán cho Ethereum mainnet giảm mạnh hơn, chỉ còn khoảng 10 triệu USD, chiếm chưa đến 10% tổng doanh thu. Phần còn lại – khoảng 119 triệu USD – được Layer-2 giữ lại làm lợi nhuận.

Điều này đồng nghĩa Ethereum đã “hy sinh” hơn 100 triệu USD doanh thu chắc chắn trong năm 2025 để hỗ trợ tăng trưởng dài hạn của mạng lưới.

Nguyên nhân chính đến từ bản nâng cấp Dencun. Bản nâng cấp này giảm phí giao dịch, giúp mạng lưới xử lý lưu lượng lớn hơn mà không tắc nghẽn mainnet hoặc tăng phí, đồng thời hỗ trợ sự phát triển của Layer-2. Tuy nhiên, nó cũng làm giảm nguồn thu trực tiếp từ các Layer-2, loại bỏ một động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu ETH: trước đây, phí giao dịch cao khiến một phần ETH bị “đốt”, giảm nguồn cung và hỗ trợ giá.

Với mức phí giảm kỷ lục năm 2025, áp lực giảm nguồn cung yếu đi, dẫn đến tỷ lệ lạm phát ETH tăng 0,204% kể từ sự kiện merge năm 2022, trái ngược với xu hướng giảm nguồn cung trong các năm trước.

Base của Coinbase dẫn đầu thị trường Layer-2

Sự thay đổi cơ chế kinh tế Ethereum đã tạo ra một thị trường Layer-2 tập trung, nơi Base – mạng Layer-2 do sàn Coinbase phát triển – chiếm phần lớn doanh thu.

• Base tạo ra hơn 75 triệu USD năm 2025, chiếm gần 60% tổng doanh thu toàn ngành Layer-2.

• Arbitrum – từng là lãnh đạo thị trường – chỉ đạt khoảng 25 triệu USD.

• Polygon thu về 5 triệu USD, Linea 3,94 triệu USD, Optimism 3,83 triệu USD.

So với năm 2024, khi doanh thu được phân bổ đồng đều hơn giữa các Layer-2, Base nổi lên nhờ tích hợp trực tiếp mạng lưới vào sản phẩm sàn giao dịch, dẫn dắt lưu lượng từ người dùng bán lẻ. Kết quả là, phần lớn giá trị do hệ sinh thái Ethereum tạo ra giờ tập trung vào một thực thể doanh nghiệp (Coinbase) thay vì chia đều cho các nhà tham gia mạng lưới.

Điều này phản ánh một xu hướng phân phối giá trị thay đổi: những mạng Layer-2 có khả năng tích hợp người dùng trực tiếp vào hệ sinh thái của mình sẽ thu lợi nhiều hơn, thay vì chỉ dựa vào phí giao dịch.

Thị phần DeFi của Ethereum đạt đỉnh nhiều năm

Dù giá ETH giảm, việc áp dụng Ethereum trong các tổ chức vẫn tăng mạnh. Dữ liệu cho thấy các nhà đầu tư không rời mạng lưới sang blockchain rẻ hoặc nhanh hơn, trái ngược với xu hướng thị trường gấu 2022.

• Ethereum chiếm khoảng 64% tổng giá trị khóa (TVL) trong DeFi, tăng từ mức thấp 45% năm 2022.

• Nếu tính cả Layer-2 như Base, Arbitrum, Optimism, thị phần có thể vượt 70%.

Điều này phản ánh xu hướng “chọn chất lượng” của các nhà đầu tư lớn: họ ưu tiên tính bảo mật và minh bạch pháp lý của Ethereum thay vì tiềm năng tăng giá ngắn hạn của các blockchain mới. Ethereum hiện trở thành lớp giải quyết giao dịch chính (settlement layer) của ngành, dù cơ chế thu giá trị từ các hoạt động này đang chịu áp lực giảm lợi nhuận.

Khối lượng giao dịch tăng đều vào cuối năm mà không xuất hiện các đỉnh giá đột biến, cho thấy tăng trưởng dựa trên sử dụng thực tế, thay vì cơn sốt giao dịch ngắn hạn.

Nhà đầu tư cân nhắc giữa tiện ích và giá trị

Sự chênh lệch giữa thành công vận hành và định giá thị trường của Ethereum tạo ra bối cảnh phức tạp cho nhà đầu tư 2026. Giá ETH giảm 10% từ đầu năm phản ánh sự bất định về vai trò của token trong môi trường phí thấp.

Với mainnet “trợ giá” cho Layer-2, mối liên hệ trực tiếp giữa tăng khối lượng giao dịch và tăng giá token bị phá vỡ. Hiện lợi ích tài chính tập trung nhiều vào Layer-2 và ứng dụng, thay vì toàn bộ mạng lưới.

Tuy nhiên, các nhà ủng hộ Ethereum cho rằng đây là giai đoạn chuyển tiếp cần thiết. Việc giảm phí và tăng khả năng xử lý giúp Ethereum củng cố vị trí tiêu chuẩn toàn cầu cho giải quyết giao dịch blockchain. Tom Lee, Chủ tịch BitMine, dự đoán token này có thể tăng lên trên 5.000 USD trong năm tới.

Hàn Tín